Bronzen kokerbijl, type Geistingen, Late Bronstijd

Download media
ObjectnummerG10299
TitelBronzen kokerbijl, type Geistingen, Late Bronstijd
Vervaardigeronbekend
BeschrijvingEen complete bronzen kokerbijl met oor van het type Geistingen (afgekort: AXT:geis).
Het snijvlak is recht en scherp. De naden van het gietproces zijn zichtbaar, zowel aan de buitenkant als aan de binnenkant. De opening is cirkelvormig en de buitenzijden zijn aan beide kanten licht naar binnen gebogen. Het patina is zwartkleurig. Door de uitstekende interne gietranden is het niet mogelijk dat de bijl ooit geschacht is geweest.
In Zuid-Nederland (en aanverwante gebieden in België en Duitsland) komen hoofdzakelijk de volgende vier kokerbijl-typen uit de Bronstijd voor: Niedermaas, Plainseau, Helmeroth and Geistingen.
Geistingen bijlen uit België, Duitsland en Nederland worden gekarakteriseerd door een ovale kokeropening, een lange lengte (tot wel 15,7 cm in Nederland), een smal lichaam dat geleidelijk iets uitzet van een hoge gebogen kegelvormige kraag zonder nekribben tot een vrij rechte, scherpe snijkant, een klein D-vormig oortje, en vooral erg dunne wanden. De wanden zijn zo dun, maar één of twee mm., dat de Geistingen bijlen (ondanks hun scherpe snijvlak) nooit echt gebruikt kunnen zijn als bijl. Ook de kwaliteit van het brons is relatief slecht. Hierdoor zijn de bijlen wel economisch gunstig, ze bezitten namelijk maar de helft van het gewicht in metaal van andere bruikbare kokerbijlen. De Geistingen bijlen zijn blijkbaar ontworpen om enkel te tonen, of voor een rituele/ceremonieel/votief gebruik. Dit laatste wordt ondersteund door het feit dat ze vaak in depots voorkomen in sets van 2, 4 of meerdere stuks (in Geistingen (België) is een depot aangetroffen van 26 à 28 stuks) of ze worden aangetroffen als rivier- of veen vondst.
Daarnaast is hun verspreidingsgebied klein. Buiten de depotvondst in Geistingen, clusteren de Geistingen vondsten voornamelijk in het Rijngebied, van Nijmegen tot Wesel. Ook komen een aantal stuks voor langs de Maas ten noorden van Geistingen (Caberg en Ool). Gezien de homogeniteit die voorkomt onder alle gevonden Geistingen bijlen, wordt algemeen aangenomen dat ze afkomstig zijn uit dezelfde werkplaats en geproduceerd zijn in een korte tijdsperiode, vermoedelijk in de buurt van Geistingen. Om een dergelijk uniform product te creëren met zulke dunne gegoten wanden wijst op een zeer vaardige smid. Ondanks dat het dateren van Geistingen bijlen heel lastig is door de afwezigheid van dateerbare geassocieerde vondsten en het gebrek aan relatie tot andere bijltypen, wordt algemeen aangenomen dat zij in de staart van de Bronstijd geplaatst mogen worden, met een kleine overlap in de Hallstatt periode.
Het snijvlak is recht en scherp. De naden van het gietproces zijn zichtbaar, zowel aan de buitenkant als aan de binnenkant. De opening is cirkelvormig en de buitenzijden zijn aan beide kanten licht naar binnen gebogen. Het patina is zwartkleurig. Door de uitstekende interne gietranden is het niet mogelijk dat de bijl ooit geschacht is geweest.
In Zuid-Nederland (en aanverwante gebieden in België en Duitsland) komen hoofdzakelijk de volgende vier kokerbijl-typen uit de Bronstijd voor: Niedermaas, Plainseau, Helmeroth and Geistingen.
Geistingen bijlen uit België, Duitsland en Nederland worden gekarakteriseerd door een ovale kokeropening, een lange lengte (tot wel 15,7 cm in Nederland), een smal lichaam dat geleidelijk iets uitzet van een hoge gebogen kegelvormige kraag zonder nekribben tot een vrij rechte, scherpe snijkant, een klein D-vormig oortje, en vooral erg dunne wanden. De wanden zijn zo dun, maar één of twee mm., dat de Geistingen bijlen (ondanks hun scherpe snijvlak) nooit echt gebruikt kunnen zijn als bijl. Ook de kwaliteit van het brons is relatief slecht. Hierdoor zijn de bijlen wel economisch gunstig, ze bezitten namelijk maar de helft van het gewicht in metaal van andere bruikbare kokerbijlen. De Geistingen bijlen zijn blijkbaar ontworpen om enkel te tonen, of voor een rituele/ceremonieel/votief gebruik. Dit laatste wordt ondersteund door het feit dat ze vaak in depots voorkomen in sets van 2, 4 of meerdere stuks (in Geistingen (België) is een depot aangetroffen van 26 à 28 stuks) of ze worden aangetroffen als rivier- of veen vondst.
Daarnaast is hun verspreidingsgebied klein. Buiten de depotvondst in Geistingen, clusteren de Geistingen vondsten voornamelijk in het Rijngebied, van Nijmegen tot Wesel. Ook komen een aantal stuks voor langs de Maas ten noorden van Geistingen (Caberg en Ool). Gezien de homogeniteit die voorkomt onder alle gevonden Geistingen bijlen, wordt algemeen aangenomen dat ze afkomstig zijn uit dezelfde werkplaats en geproduceerd zijn in een korte tijdsperiode, vermoedelijk in de buurt van Geistingen. Om een dergelijk uniform product te creëren met zulke dunne gegoten wanden wijst op een zeer vaardige smid. Ondanks dat het dateren van Geistingen bijlen heel lastig is door de afwezigheid van dateerbare geassocieerde vondsten en het gebrek aan relatie tot andere bijltypen, wordt algemeen aangenomen dat zij in de staart van de Bronstijd geplaatst mogen worden, met een kleine overlap in de Hallstatt periode.
Datum 1100 v. Chr - 0800 v. Chr
Vervaardiging periodeLate Bronstijd
Objectnaamkokerbijl
Objectcategoriearcheologie (oc), gereedschap
Materiaalbrons
Techniekgegoten
Formaat
- lengte: 15.2 cm
breedte: 4.2 cm
dikte: 3.2 cm
oogje breedte: 1.1 cm
Geassocieerd onderwerpceremonie
offer
votiefgeschenk
ritueel (gebeurtenis)
rivier
gereedschap
hakken
offer
votiefgeschenk
ritueel (gebeurtenis)
rivier
gereedschap
hakken
Rechten typeAlle rechten voorbehouden